เครนโรงงานแบ่งได้ 4 กลุ่มหลัก ได้แก่ เครนเหนือศีรษะ (Overhead Crane) ที่วิ่งบนรางยึดกับโครงสร้างอาคาร เครนสนาม (Gantry Crane) ที่มีขาตั้งในตัวและวิ่งบนรางที่พื้น เครนแขนหมุน (Jib Crane) สำหรับยกเฉพาะจุด และเครนติดผนัง (Wall Travelling Crane) ที่วิ่งตามแนวผนังเพื่อประหยัดพื้นที่ การเลือกขึ้นอยู่กับลักษณะงาน อาคาร พื้นที่ และความต้องการของลูกค้าแต่ละราย
เครน คือเครื่องจักรกลที่ใช้ยกสิ่งของหนักขึ้นลงตามแนวดิ่ง และเคลื่อนย้ายสิ่งของแบบแขวนลอยไปตามแนวราบหรือตามทิศทางที่กำหนด คานหลักของเครนเป็นส่วนรับน้ำหนักการยก จึงต้องออกแบบให้แข็งแรงและปลอดภัย
เครนโรงงานมีกี่ประเภท?
จากข้อมูลการออกแบบเครนของออนวัลล่า ประเภทหลักและช่วงการใช้งานทั่วไปมีดังนี้:
| ประเภทเครน | พิกัดยกทั่วไป | ช่วงกว้าง / ระยะแขน | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|
| เครนเหนือศีรษะคานเดี่ยว (Single Girder) | 0.5–20 ตัน | 4–40 ม. | งานยกน้ำหนักไม่มาก ทั้งโรงงานขนาดเล็กและใหญ่ |
| เครนเหนือศีรษะคานคู่ (Double Girder) | 2–500 ตัน | 10–50 ม. | อุตสาหกรรมหนัก เช่น คลังเหล็กม้วน โรงงานชิ้นส่วนรถยนต์ โรงไฟฟ้า |
| เครนแขวนใต้ราง (Underhung Overhead Crane) | คานเดี่ยวหรือคานคู่ | เต็มความกว้างอาคาร | อาคารที่ต้องการใช้พื้นที่เต็มที่ เช่น โรงซ่อมเครื่องบิน |
| เครนสนาม 2 ข้าง คานเดี่ยว (Single Girder Gantry) | 1–20 ตัน | 6–40 ม. | กลางแจ้ง หรืออาคารที่ไม่มีเสารับเครน |
| เครนสนาม 2 ข้าง คานคู่ (Double Girder Gantry) | 2–500 ตัน | 10–50 ม. | งานหนักกลางแจ้ง หรืออาคารที่ไม่มีเสารับเครน |
| เครนขาสูงข้างเดียว คานเดี่ยว (Semi Gantry) | 1–20 ตัน | 6–40 ม. | รางบนยึดเสาอาคาร รางล่างที่พื้น ทำเครน 2 ระดับได้ |
| เครนขาสูงข้างเดียว คานคู่ (Semi Gantry) | 2–500 ตัน | 10–50 ม. | เช่นเดียวกัน สำหรับงานที่หนักและกว้างขึ้น |
| เครนตั้งเสายื่นแขนหมุน (Jib Crane) | 1–20 ตัน | แขนยาวถึง 20 ม. | ยกรอบจุดเดียว |
| เครนติดผนังแขนหมุน (Wall Jib Crane) | ใช้เสาอาคารยึด | ตามรัศมีแขน | ยกรอบเสาโดยไม่ต้องตั้งเสาใหม่ |
| เครนติดผนังแขนยก (Wall Travelling Crane) | — | ตลอดแนวผนัง | ยกตามแนวด้านข้างอาคาร |
| เครนรางเดี่ยว (Monorail) | 0.5–20 ตัน | รางตรงหรือโค้ง | เส้นทางคงที่ตามกระบวนการผลิต |
Overhead Crane กับ Gantry Crane ต่างกันอย่างไร?
แม้จะใช้ยกของหนักเหมือนกัน แต่โครงสร้างและการใช้งานต่างกันชัดเจน
| คุณสมบัติ | เครนเหนือศีรษะ (Overhead) | เครนสนาม (Gantry) |
|---|---|---|
| โครงสร้าง | ติดตั้งบนคานหรือโครงสร้างอาคาร | มีขาตั้งในตัว วิ่งที่ระดับพื้น |
| พื้นที่ใช้งาน | เน้นในอาคาร | ใช้ได้ทั้งในและนอกอาคาร |
| พื้นที่ | พื้นด้านล่างโล่ง เพราะเครนอยู่ด้านบน | ติดตั้งง่ายกว่าในพื้นที่ไม่มีโครงสร้างรองรับ |
| ลักษณะงาน | งานหนักต่อเนื่องในสายการผลิต | เคลื่อนย้ายของหนักในลานกว้าง |
ควรเลือกแบบไหน?
- เลือก Overhead Crane ถ้าโรงงานมีโครงสร้างแข็งแรงอยู่แล้ว และต้องการพื้นที่ด้านล่างโล่งที่สุด
- เลือก Gantry Crane ถ้าต้องใช้งานกลางแจ้ง หรืออาคารไม่ได้ออกแบบให้รับน้ำหนักเครนจากด้านบน
- พิจารณา Semi Gantry Crane ถ้าพื้นที่ด้านหนึ่งมีเสาอาคาร แต่อีกด้านไม่มี
เครนประเภทเฉพาะทางอื่น ๆ
- เครนแขนหมุน (Jib Crane) เหมาะกับงานยกเฉพาะพื้นที่ในรัศมีของแขน ข้อจำกัดคือองศาการหมุนขึ้นอยู่กับผนังหน้างาน
- เครนติดผนังแขนยก มีขาเครน 3 ขา 6 ล้อ วิ่งบนราง 2 ชั้นที่ติดกับเสาข้างผนัง และมีคานยื่นออกมาอิสระ ใช้ยกตลอดแนวด้านข้างอาคารเช่นเดียวกับเครนขาสูงข้างเดียว แต่สะดวกกว่า
- เครนรางเดี่ยว (Monorail) รอกวิ่งตามรางเดี่ยวที่ออกแบบเป็นเส้นตรงหรือโค้งตามกระบวนการผลิต เคลื่อนที่ได้เดินหน้า ถอยหลัง ขึ้น และลง
คำถามที่พบบ่อย
เครนเหนือศีรษะคานเดี่ยวยกได้เท่าไร?
โดยทั่วไป 0.5–20 ตัน ช่วงกว้าง 4–40 เมตร หากน้ำหนักมากกว่านี้มักใช้เครนคานคู่ (2–500 ตัน)
Gantry Crane ใช้ในอาคารได้หรือไม่?
ได้ เครนสนามใช้ได้ทั้งกลางแจ้งและในร่มใต้หลังคาโรงงาน โดยเฉพาะอาคารที่ไม่ได้เตรียมเสาไว้รับเครนเหนือศีรษะ
ระบบควบคุมเครนมีแบบใดบ้าง?
สำหรับเครนเหนือศีรษะคานเดี่ยว เลือกได้ทั้งระบบ Double Speed (เคลื่อนที่ช้าและเร็วในทิศทางเดียวกัน) และระบบ Inverter ที่ควบคุมการเคลื่อนที่ได้นุ่มนวล
ทีมวิศวกรของออนวัลล่าออกแบบเครนให้เหมาะกับการใช้งานของลูกค้าแต่ละราย ดู เครนเหนือศีรษะ เครนขาสูง เครนของเรา หรือ ติดต่อเรา เพื่อขอคำแนะนำ
